Zoals aangekondigd in een eerdere e-mail, heeft de Pootaardappelacademie een telefonische enquête uitgevoerd onder haar 60 leden. Doel was meer inzicht te krijgen in arbeid op de bedrijven. Op dinsdagavond 17 mei zijn zes studenten van de Hanzehogeschool Groningen gestart met het bellen van de ondernemers. Ook in de dagen daarna hebben zij nog diverse telefoontjes gepleegd. Uiteindelijk hebben zij 43 van de 60 leden kunnen interviewen, een mooi resultaat. De overige bedrijven waren niet bereikbaar en een enkele ondernemer gaf aan geen interesse te hebben in de enquête.

Uitkomsten
We hebben jullie 12 vragen voorgelegd over arbeid, waar het volgende uit is gekomen.
Het personeelsbestand bestaat, naast eigen gezins-/familieleden, uit verschillende ‘vreemde’ arbeid. Daarbij valt op dat in Groningen over het algemeen iets meer vreemde arbeid lijkt te worden ingezet, in het bijzonder meer zzp’ers en leerlingen/stagiaires. Meer dan de helft van de bedrijven heeft af en toe een stagiaire of een leerling. In beide provincies wordt nauwelijks tot geen gebruik gemaakt van buitenlandse krachten. Ongeveer de helft zet af en toe collega-ondernemers in. Vaak gebeurt dit op basis van een vaste samenwerking of omdat men een machine deelt.

De Friese ondernemers werven en selecteren zelf nieuwe werknemers, laten de personeels-administratie hoofdzakelijk over aan de accountant en een meerderheid voert geen functionerings-gesprekken. Van de Groningse ondernemers doen de meeste ondernemers de genoemde activiteiten zelf. Wel wijzen alle ondernemers ook op de rol hierbij van AB-Service wanneer het om uitzend-krachten gaat. Informatie over arbeid haalt men vooral bij de accountant en AB-Service of zoekt men zelf op internet.

Een meerderheid van de ondernemers geeft aan te kunnen voorzien in hun personeelsbehoefte, al wordt dat wel steeds lastiger, met name voor het selecteren en rooien. Lukt het nu mede met hulp uit familiekring en buurt om het werk rond te krijgen, op termijn verwacht men hiermee problemen. Of zoals een van de ondernemers zegt: “Het lukt elk jaar weer net om de arbeid rond te krijgen”. Ook AB-Service kan niet voldoende mensen leveren en initiatieven om nieuwe krachten aan te trekken zoals het Young Farmers project blijken nog niet voldoende instroom op te leveren.

De meeste ondernemers werken niet met een officiële werkplanning, althans niet op papier. Sommigen hebben deze wel in hun hoofd. Meestal plant men enkele dagen vooruit. Planning wordt als lastig ervaren vanwege de invloed van het weer. Werkoverleg vindt op een meerderheid van de bedrijven plaats. Dit betekent in de praktijk overleg tijdens de koffie over wat er die dag moet gebeuren. De samenwerking in het bedrijf wordt door alle ondernemers als positief ervaren. De meesten beoordelen deze als goed, enkelen zelfs als zeer goed.

Een ruime meerderheid geeft aan inzicht te hebben in de arbeidskosten. Meestal wijst men er op dat de tarieven van bijvoorbeeld AB-Service, de zzp’er of loonwerker bekend zijn en dat men hiervoor facturen ontvangt. Ongeveer de helft zou gebruik maken van een rekentool voor arbeidskosten, een aantal weet dat nog niet en zou graag eerst de tool zien.

Meer dan de helft van de ondernemers laat zijn medewerkers scholing volgen. Meestal gaat het dan om verplichte licenties en (vak)technische scholing. De reden om mensen niet te laten scholen, is dat bijvoorbeeld AB-Service er al voor zorgt dat uitzendkrachten scholing krijgen of dat zzp’ers er zelf voor zorgen dat ze de juiste papieren hebben.

Vervolgactiviteiten
In juli zal een workshop worden georganiseerd. Op verzoek van de meerderheid, 23 van de 43, zal deze gaan over leidinggeven en teamvorming. Daarnaast is een student van de opleiding Financieel Economisch Management van de Hanzehogeschool Groningen bezig om een rekentool arbeidskosten te ontwikkelen. Hij zal zijn onderzoek vóór de zomer afronden. Zodra de tool af is horen jullie hier meer over, ook waar en hoe je deze kunt inzien en gebruiken.

Harry de Coo, projectleider Projecten LTO Noord
Anneloes Scholing, docent/onderzoeker Hanzehogeschool Groningen